« سجاده » : معرب سه جاده است [ 1 ] شريعت ، [ 2 ] طريقت ، و [ 3 ] حقيقت . . . » محمد امينى [ از دانشوران شهرستان قزوين ، معاصر ] - حافظ را چگونه بايد شناخت - چاپ اول 1354 شمسى ؛ ص 124 ، تهران - مؤسسهء مطبوعاتى عطائى . : - سجاده : مأخوذ از تازى « جا نماز و مصلى و پارچه و دستارى كه بر روى آن نماز خوانند و سجده كنند و مخصوص به اين كار باشد . » فرهنگ نفيسى ( ناظم الاطباء ) ؛ مجلد سوم ، ص 1850 تهران - كتابفروشى خيام . الف - : « چون نى آخر ز لبانت به دمى بنوازم . » نسخهء خطى سال 825 قمرى متعلق به كتابخانهء نور عثمانيهء استانبول و جزو مجموعهء شمارهء 3822 ( خمس و عشرين فثمانمائة . . . ) . : - ب - : « چو ، نى ، آخر به لبانت به دمى بنوازم . » نسخهء متعلق به حاج حسين ملك ( فرانسه ، چاپ « بروكهاوز » - زيرنويس صفحهء 191 نسخهء چاپى ديوان حافظ سيد عبد الرحيم خلخالى ) . : - ج - : « همچو چنگ ار . . . از لب خويش چو نى يك نفسى بنوازم . » : ( دو نسخه علامه قزوينى و دكتر خانلرى ) . : - د - « ضبط « ق » [ قزوينى ] و « خ » [ خانلرى ] استوار نيست ، بلكه سست است ؛ خاصه اينكه عبارت « يك نفسى » [ ! ] خالى از اشكال نيست . ناگزير مصرع متن را از نسخهء « ك » [ - كتابخانهء نور عثمانيه ] - يكى از نسخ مورد استفادهء دكتر خانلرى - برگزيديم [ يعنى مصراع « چون نى آخر ز لبانت به دمى بنوازم » ، ] كه بر ضبط « ق » و « خ » ترجيح دارد . » استاد اديب برومند - غزليات حافظ - ص 689 - .